VITAMIN B5 (PANTOTENSKA  KISELINA)

vitamin-eTermin “pantotenska kiselina” proizilazi iz grčke reči koja znači “svuda prisutan”, pošto je ona u značajnim količinama zastupljena i u biljnim i u životinjskim tkivima. Ona se uglavnom pojavljuje u obliku dve komponente: (α-γ-dioksi-β, β-dimetilmasna kiselina) i β-alaninom.

Pantotenska kiselina u proizvodima biljnog i životinjskog porekla se najčešće sreće  u vezanom obliku, najčešće u obliku koenzima A. On ima fundamentalnu ulogu u procesu razmene materija, funkcionišući kao periodičan akceptor, prenosnik i donator ostataka karbonskih kiselina (acila) i fermentativnim procesima oksidacije i biosinteze masnih kiselina, sterina (holesterina i steroidnih hormona, triglicerida i fosfolipida, prilikom oksidacionog dekarboksiliranja ketokiselina (pirogrožđane i α-ketoglutarne) u ciklusu Krebsa, u biosintezi acetilholina gema i nizu jedinjenja važnih u biohemijskim procesima.

Pantotenska kiselina se usvaja u tankom, a sintetisana mikroflorom – u debelom crevu. U krvi se pantotenska kiselina nalazi, kako u plazmi, tako i u formnim elementima u vidu koenzima A. U eritrocitima čoveka sadržaj pantotenske kiseline čini 0,2-0,3mkg/100ml. Dnevno se sa mokraćom izbacuje do 70% pantotenske kiseline od ukupne količine unete u organizam.

Razmena pantotenske kiseline u organizmu u tesnoj je vezi sa funkcijom niza endokrinih  organa.  Od  stepena obezbeđenosti organizma pantotenskom kiselinom zavisi rad nadbubrežnih žlezda. Kod hroničnog nedostatka vitamina dolazi do hipofunkcije kore sa poremećajem sinteze glukokortikosteroida unutar nje.

Prilikom deficita pantotenske kiseline u hrani dolazi do pojave slabosti, malaksalosti, depresije, glavobolja, tremora, ataksija, perifernog neuritisa, tahikardije, hipotenzije, anemije, anoreksije, ahlorhidrije, zatvora. Laboratorijski nalazi pokazuju hipoholesterinemiju, hipogamaglobulinemiju, poremećaj acetiliranja, smanjeno izbacivanje 17-kerosteroida sa mokraćom.

Endogeni (sekundarni) nedostatak pantotenske kiseline se javlja pri različitim vrstama oboljenja (između ostalih i infekcijskim), invaziji parazita, prilikom uzimanja nekih lekova (ftivazida i dr.), u postoperativnim procesima regeneracije.

Prema podacima različitih autora, koncentracija ukupne pantotenske kiseline (uključujući njene derivate i koenzim A) u serumu krvi varira od 400 do 700mg/ml, a koncentracija slobodne pantotense kiseline – od 15 do 40mg/ml. Pad dnevne ekskrecije pantotenske kiseline ispod 3mg može biti pokazatelj njenog nedostatka u organizmu.

Za određivanje pantotenske kiseline i njenih derivata u  biološkim objektima (krv, mokraća, tkiva) i prehrambenim proizvodima u širokoj primeni su mikrobiološke metode sa primenom test-organizama Lactobacillus arabinosus ili Saccharomycoides ludwigii KM. Hemijske metode za određivanje pantotenske kiseline zasnovane su na kolorimetrijskom merenju sadržaja β-alamina, reakciji sa ninhidrinom ili 1,2-naftohinom-4-sulfonatom. Za izdvajanje pantotenske kiseline i njenih derivata iz bioloških objekata i njihovu podelu, koriste se različite hromatografske metode.

Približna dnevna potreba za pantotenskom kiselinom za odraslog čoveka je 10 do 15mg, ili 4 do 5mg/1000kkal.

Od prehrambenih proizvoda najbogatiji pantotenskom kiselinom su: goveđa jetra, bubrezi, meso, heljdino brašno, grašak.

Od BAD-a kompanije “Vision International People Group” vitamin B5 ulazi u sastav biološki aktivnih dodataka uz ishranu:

Share This